Zorgt netwerkzorg voor minder variatie in de zorg? Onderzoek bij OncoZON
Onderzoek Roos van der Ven, promovenda bij het IKNL, Maastricht University en OncoZON
Zorgt netwerkzorg voor minder variatie in de zorg?
Zorgt het sec deelnemen aan een netwerk en het bij elkaar komen (zonder het maken van concrete werkafspraken over een bepaald onderwerp) voor verminderde variatie in zorg? Roos van der Ven, promovenda bij het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL), Maastricht University en OncoZON deed daar onderzoek naar en publiceerde onlangs haar artikel met de titel: ‘De impact van een oncologisch netwerk van meerdere ziekenhuizen op de ongelijkheid in de kans op resectie en/of ablatie voor synchrone colorectale levermetastase ’(org. titel EN). Graag delen wij de inzichten die voortgekomen zijn uit het onderzoek, om zo te kunnen leren van elkaar. Binnen ons netwerk zijn dat belangrijke waarden. Want als netwerk werk je intensief samen en bied je elkaar telkens nieuwe perspectieven. Om samen meer impact te kunnen maken voor alle patiënten. Dat iedereen de best mogelijke zorg ontvangt ongeacht in welk ziekenhuis iemand binnenkomt in de regio. Daar draait het om bij OncoZON.
Studie naar regionale verschillen
Vanzelfsprekend streeft OncoZON er naar dat het voor een patiënt en de kans op behandeling niet uitmaakt in welk ziekenhuis in de regio de patiënt komt. Om dit te bereiken zijn heldere formele afspraken gemaakt op zowel bestuurlijk en operationeel niveau. Echter, netwerkzorg is zeer complex en er blijft daarom altijd ruimte voor verbetering. De behandeling van levermetastasen met resectie en/of ablatie is sterk gecentraliseerd, wat mogelijk de toegankelijkheid van zorg kan beïnvloeden. Een eerdere studie liet zien dat er tussen 2008 en 2012 regionale verschillen bestonden in de kans op het krijgen van een resectie voor synchrone colorectale levermetastasen, op basis van het ziekenhuis van diagnose. In de periode daarna is OncoZON opgestart. Het recente onderzoek van Roos onderzocht of de start van dit netwerk effect had op deze variatie.
Verzoek leden tumorwerkgroep
De zorg voor patiënten met colorectale levermetastasen valt onder het aandachtsgebied van de tumorwerkgroep (TWG) Gastro-Enterologie (GE). Belangrijk detail is dat het aandachtsgebied van deze TWG heel breed en complex is. Voor verschillende kankersoorten binnen de GE zijn in deze TWG al concrete, regionale afspraken gemaakt. Hoewel het duidelijk is welke centra resecties en ablaties uitvoeren, zijn deze netwerk brede werkafspraken over de criteria voor verwijzing naar deze expert-centra er nog niet voor patiënten met colorectale levermetastasen. Dat zorgde voor een goed uitgangspunt voor de onderzoeksvraag die vanuit de leden van de TWG GE zelf is voorgelegd, namelijk of sec de start van een netwerk heeft gezorgd voor vermindering van deze regionale verschillen.
Het onderzoek
Voor dit multicenter cohortonderzoek werd gebruikgemaakt van gegevens van de Nederlandse Kankerregistratie (NKR). De NKR registreert alle nieuw gediagnosticeerde maligniteiten in Nederland. In het onderzoek zijn alle Nederlandse patiënten opgenomen die tussen 2009 en 2020 zijn gediagnosticeerd met synchrone colorectale levermetastasen, maar zonder andere afstandsmetastasen. De kans op het ondergaan van ablatie en/of resectie voor deze colorectale levermetastasen werd geanalyseerd in de perioden vóór oprichting van het netwerk (2009-2012), bij de start van het netwerk (2013-2016) en nadat het netwerk volledig was ontwikkeld en afgevaardigden van de netwerkpartners elkaar vier keer per jaar ontmoetten tijdens TWG bijeenkomsten (2017-2020). De analyses werden zowel uitgevoerd voor OncoZON, als voor de rest van Nederland.
Onderzoeksresultaten
De resultaten toonden aan dat in heel het land 13.981 patiënten met synchrone colorectale levermetastasen werden gediagnosticeerd tussen 2009 en 2020, waarvan 1.624 in het netwerk. Van de patiënten die werden gediagnosticeerd in expert-centra in het netwerk, kreeg 36,7% ablatie en/of resectie, vergeleken met 28,3% in verwijzende centra (p < 0,01). Het verschil in de kans op het krijgen van ablatie en/of resectie voor patiënten die werden gediagnosticeerd in expert-centra versus verwijzende centra nam over de tijd toe van 1,38 (p = 0,581, pre-netwerk), tot 1,66 (p = 0,108, opstart), tot 2,48 (p = 0,090, volledig ontwikkeld netwerk). Landelijk gezien trad dezelfde trend op (respectievelijk OR 1,41, p = 0,011; OR 2,23, p < 0,001; OR 3,20, p < 0,001).
Conclusie
Concluderend bleek dat patiënten die werden gediagnosticeerd in expert-centra een grotere kans hadden om ablatie en/of resectie van hun levermetastasen te ondergaan dan patiënten die werden gediagnosticeerd in verwijzende centra. Dit verschil nam in de loop van de tijd toe, ondanks de start van een oncologisch netwerk van meerdere ziekenhuizen. Het opzetten van puur alleen een oncologisch netwerk zorgde dus niet voor een vermindering van de bestaande ongelijke kansen op het ontvangen van gespecialiseerde behandelingen voor colorectale levermetastasen. De discussie suggereert dat er meer nodig is dan enkel het samenkomen om deze ongelijkheden in de kans op specifieke behandelingen te verminderen.
Meer inzicht volgt
De resultaten wijzen erop dat het verbeteren van de toegang tot gespecialiseerde oncologische behandelingen meer inspanning vereist dan alleen het sec opzetten van een netwerk. Dat betekent niet dat een netwerk niet zinvol zou zijn. In het kader van haar proefschrift loopt er momenteel nog een andere studie die zich richt op een werkgroep binnen OncoZON waar wél concrete afspraken zijn gemaakt en de afgelopen jaren veel focus is uitgegaan naar het behalen van een specifiek doel. Namelijk het aantal onnodige schildklierpuncties in de regio te verminderen. De resultaten van deze studie worden in 2024 verwacht. Naast deze studies gericht op netwerkuitkomsten, houdt Roos zich ook bezig met studies gericht op de processen van dit soort oncologienetwerken, om beter te leren begrijpen hoe netwerken zoals OncoZON werken. OncoZON hecht veel waarde aan dit soort onderzoeken om zo te kunnen blijven bijsturen en om zich verder te ontwikkelen.
Directe impact
“Je ziet dat het onderzoek leeft binnen OncoZON”, stelt Roos. “Dat komt waarschijnlijk ook doordat de onderzoeksvraag uit de TWG zelf komt. De onderzoeksresultaten zijn direct breed gedeeld binnen OncoZON, zowel binnen de TWG GE als met andere gremia, zoals de werkgroep Kwaliteit en de Regionale Oncologiecommissie. Dit heeft ook discussies teweeggebracht, waarin uitgebreid wordt gesproken over hoe de toegankelijkheid van zorg in deze regio verbeterd kan worden. Het is heel mooi om als onderzoeker te zien dat je studie impact heeft.” OncoZON gelooft dat door o.a. onderzoek en mensen te verbinden we vanuit nieuwe perspectieven onze netwerkzorg nog verder kunnen ontwikkelen. Op deze manier streven wij ernaar om samen een verschil te kunnen maken voor mensen met kanker, zodat zij de best mogelijke zorg ontvangen. Voor nu en de toekomst.
Unaniem besluit
Tijdens de laatste TWG GE november 2023 hebben de specialisten de uitkomsten van deze studie besproken. Mede door de grote opkomst was het mooi om te zien dat alle aanwezigen het er unaniem over eens waren dat er zeker actie nodig is om deze ongewenste variatie te verminderen. Binnen OncoZON worden regionale multidisciplinaire overleggen (MDO’s) georganiseerd waarin verwijzende centra hun patiënten met levermetastasen aan het expertpanel kunnen voorleggen. Dit panel adviseert of de patiënt moet worden doorverwezen naar een expert-centrum voor bijvoorbeeld resectie en/of ablatie, of dat (eerst) een andere behandeling meer geschikt zou zijn (bijvoorbeeld chemotherapie). Die andere behandelingen vinden meestal plaats in het ziekenhuis van de patiënt zelf. Naar aanleiding van de resultaten uit deze studie werd binnen de TWG GE besproken of het regionale MDO moest veranderen om de gelijke toegankelijkheid tot zorg te verbeteren.
Best practice
Het regionale MDO voor patiënten met oesophaguscarcinoom werd besproken tijdens de laatste TWG GE bijeenkomst, omdat dit ook sterk gecentraliseerde zorg betreft en dit MDO binnen OncoZON als een ‘best practice’ wordt gezien. Er ontstond een levendige, open en prettige discussie, waarin velen hun stem lieten horen. Er werd gezamenlijk besloten dat het MDO als eerste wordt aangepakt, en dat ze hiervoor lering trekken uit de gedeelde best practice. Een goed voorbeeld van hoe onderzoek, kennisdeling en intensieve samenwerking zorgen voor verdere ontwikkeling en verbetering van onze oncologische zorg die we samen verzorgen voor onze patiënten.
Verbeteringen
“Binnen OncoZON willen we dat alle patiënten een gelijke kans hebben, waarbij het niet uitmaakt in welk ziekenhuis de patiënt zich als eerste presenteert”, stelt Marcel den Dulk, oncologisch chirurg van het MUMC+. “De studie laat zien dat er momenteel ongewenste praktijkvariatie is die we in OncoZON willen verminderen. We gaan daarom het proces rondom het regionale MDO optimaliseren, zodat alle patiënten in OncoZON een gelijke kans krijgen op dezelfde oncologische behandeling. Op die manier willen we met zijn allen de beste zorg geven aan onze patiënten binnen het OncoZON netwerk.”
Lees hier het hele artikel van Roos van der Ven: The impact of a multi-hospital network on the inequality in odds of receiving resection or ablation for synchronous colorectal liver metastases
Nog vagen? Neem contact op met Roos van der Ven via > r.vanderven@IKNL.nl