Samenwerken werkt: OncoZON maakt impact met concrete doelen en implementatie in de schildklierzorg

De recente publicatie in International Journal of Cancer laat zien dat netwerkzorg daadwerkelijk kan leiden tot impactvolle veranderingen in de praktijk. Voor de studie onderzocht promovenda Roos van der Ven de invloed van regionale afspraken door de OncoZON schildklier tumorwerkgroep op het gebruik van puncties bij schildkliernoduli (fine needle aspiration cytologie, FNA) en vergeleek dit met landelijke trends.

Doel van de studie
De aanleiding voor deze studie was de groeiende behoefte om zorg doelmatiger te organiseren, mede door de toenemende druk op de gezondheidszorg. Hoewel schildkliernoduli veel voorkomen en het aantal kankerdiagnoses toeneemt, blijkt het merendeel van deze noduli goedaardig en vaak toe te schrijven aan overdiagnostiek. Daarom is een strikt gebruik van de FNA heel noodzakelijk.

De toename in FNA’s legt een aanzienlijke druk op het zorgsysteem, zowel financieel als op het personeel, met geschatte diagnostische kosten van €1145 per patiënt. Bovendien kan het leiden tot onnodige stress en mogelijke schade voor patiënten. Bij een FNA wordt er cytologisch onderzoek verricht met als uitslag de Bethesda score. De score geeft de waarschijnlijkheid op een maligniteit weer. Een Bethesda score van 1 is niet conclusief. Een score van 6 is zeker maligne en een Bethesda score van 2 is vrijwel zeker benigne. Scores er tussen in hebben een oplopende waarschijnlijkheid op een maligniteit. Een Bethesda score van meer dan 4 (of meerdere malen 3) is, volgens de richtlijn, een indicatie voor operatie.

Binnen OncoZON stelde de schildklier tumorwerkgroep zich daarom enkele jaren geleden tot doel om onnodige FNA’s bij een schildkliernodus te verminderen, zonder dat dit ten koste zou gaan van de detectie van maligniteiten. Om dit te realiseren werd een regionaal zorgpad ontwikkeld, waarin onder andere de radiologische TI-RADS-classificatie werd geïntroduceerd als hulpmiddel voor een striktere indicatie stelling voor het gebruik van de FNA Uiteindelijk zou de introductie van de TI-RADS tot minder FNA’s moeten leiden en minder onnodige operaties.

Het doel van deze studie was dan ook om te evalueren of het netwerk erin is geslaagd het aantal FNA’s te verminderen, zonder afname van het aantal gedetecteerde maligniteiten. Daarmee wilden we inzicht krijgen in de vraag of samenwerking binnen een regionaal oncologienetwerk daadwerkelijk impact kan maken en kan bijdragen aan een doelmatiger organisatie van zorg.

Grard Nieuwenhuijzen, chirurg, Catharina Ziekenhuis Eindhoven: 
“De aanleiding voor dit initiatief kwam mede voort uit observaties binnen onze regio. In 2018 werden in OncoZON 350 operaties verricht bij mensen met een verdenking op schildklierkanker, terwijl slechts 80 daarvan daadwerkelijk kwaadaardig bleken.” Deze discrepantie was voor chirurg Grard Nieuwenhuijzen (Catharina Ziekenhuis Eindhoven), als voorzitter van de tumorwerkgroep, aanleiding om samen met de tumorwerkgroep actie te ondernemen en het onderzoek te initiëren. Het is mooi om te zien dat de acties die we daarna binnen onze tumorwerkgroep hebben genomen, ook echt effect hebben gehad. De resultaten laten zien dat we samen een positieve impact kunnen maken – vooral voor onze patiënten.”

Methoden
In deze studie werd gebruikgemaakt van data uit het landelijke pathologiearchief (PALGA) en zijn alle uitslagen van schildklier-FNA’s in Nederland tussen 2010 en 2021 geanalyseerd. Hierbij werden op landelijke schaal Bethesda-scores uit pathologierapporten geëxtraheerd. Vervolgens werd onderzocht hoe het aantal FNA’s en de verdeling van deze Bethesda-scores in de loop der jaren veranderde, zowel binnen het OncoZON-netwerk als in de rest van het land. Daarna werd getest of de veranderingen in trends statistisch significant waren. Door de trends binnen het netwerk en daarbuiten te vergelijken, werd bekeken of bepaalde veranderingen specifiek waren voor het netwerk.

Belangrijkste bevindingen
“Op landelijke schaal werd een sterke jaarlijkse toename gezien in het aantal uitgevoerde FNA’s tussen 2010 en 2018, wat overeenkomt met eerdere studies die het risico op overdiagnostiek bij schildkliernoduli benadrukken. Sinds de start van het zorgpad binnen de schildklierwerkgroep van het OncoZON-netwerk in 2017 werd er een significante daling van het aantal FNA’s en vooral die met een Bethesda 1 en 2 score in de regio gezien, terwijl het aantal gedetecteerde maligniteiten niet verminderde“, aldus Roos van der Ven. “Deze daling bleek uniek voor het netwerk en was op dat moment niet in de rest van het land te zien.” Deze resultaten suggereren dat door de regionale introductie van het zorgpad inclusief de TI-RADS patiënten beter geselecteerd konden worden voor FNA-procedures en dat daardoor onnodige FNA’s werden voorkomen.

Conclusie van het onderzoek
Regionale oncologienetwerken, zoals OncoZON, dienen niet enkel een organisatorisch doel, maar laten ook een toegevoegde waarde zien aan de zorgpraktijk. Door gezamenlijk beleid te ontwikkelen, concrete doelen te stellen en elkaars expertise te benutten, kunnen netwerken overdiagnostiek terugdringen en de kwaliteit van zorg verbeteren.

Benieuwd naar het volledige artikel? Lees dan verder > https://doi.org/10.1002/ijc.35462

Samen zijn wij OncoZON: Anna Zorggroep, Catharina Hospital Eindhoven, Elkerliek ziekenhuis, Laurentius Ziekenhuis, Maastro, Maastricht UMC+, Máxima MC, SJG Weert, VieCuri Medisch Centrum, Zuyderland